Ubizo · Siyazenzela
Iimbono ezili-11 Ngobizo lwe-Batho Pele Convention
Yiya kwimbono othile
01. UKUFA KOMNQOPHISO KUNYE NOKUVELA KWABEFUNDISI ABATSHA
02. UKUNQULWA KWEVOTI
03. UKUVUSELELWA KWE-AGENCY, UKUSUKA KWABENZA IZICELO UKUYA KUBAYILI
04. IZIBOPHO ZOKULWELA INKULULEKO EZIXHASWA NGEZIMALI
05. UKUPHELA KWESIMO SENGQONDO SOKUJOLISA KUPHELA KWINKQUBELA-PHAMBILI YOMSEBENZI KUNYE NOKUVELA KWABAKHUSELI ABAKHATHALELA ULUNTU.
06. UKUNGAHOYWA KUNYE NOBUME BOKUNGABONAKALI
07. UMATSHINI OFANELEKILEYO UBUYISELA ILUNGELO LOBOMI
08. UXINZELELO LWEZOQOQOSHO KUNYE NOLUVO OLUNGEYONYANI NGOBUHLWEMPU
09. INDIBANO YEBATHO PELE-UBUKUMKANI OBUHLAZIYIWEYO
10. SIYAZENZELA THINA, UKUKHANYA OKUQINISEKISIWEYO
11. ISIFUNGO SOQHELISELO
01/11
UKUFA KOMNQOPHISO KUNYE NOKUVELA KWABEFUNDISI ABATSHA
Umgaqo othi "Batho Pele" (Abantu Kuqala), owawukhe waba ngumnqophiso ongcwele woMgaqo-siseko wethu, ufile. Udidi olutsha lwamagosa ezopolitiko lubeka phambili izilangazelelo zobugovu, luphanga kanye urhulumente abafungele ukuwukhonza. Oku kwenzeka phantsi kwemvelaphi yenkcubeko ebanzi yokungahlawuliswa. Asikuko nje ukusilela kwabantu ngabanye, kodwa sisixhobo sikarhulumente esixhaphazayo esiphatha imali karhulumente njengempahla yabucala. Ixesha lokuxolisa le "Cathedral of Capture" liphelile. Ngokusebenza ngokubambisana nangokuthe ngqo, abantu kufuneka bavuselele loo mnqophiso ungcwele baze bazise isithembiso senkululeko ebomini.
02/11
UKUNQULWA KWEVOTI
Isithembiso sokuba unyulo lodwa luya kuzisa inkululeko siye sangqineka singeyonyani. Ukwanda kokungakhathali kwabavoti akubonisi ukungakhathaleli, kodwa kubonisa ukudana okukhulu ngabaphathi bezopolitiko kunye neendlela ezimbalwa zamaqela ezopolitiko anikezelwayo. Abantu baye baqonda ukuba ukukhetha phakathi kweendlela ezahlukeneyo zokusilela akukho kukhetha kwaphela. Iinkqubo zamaqela ezopolitiko (manifestos) ziye zafana neencwadi zemithandazo zomntu ocela uncedo. Asiyidingi enye inkqubo yeqela okanye elinye iqela lezopolitiko. Idemokhrasi yokwenyani ayisiyonto yenzeka kanye kwiminyaka emihlanu; kukusetyenziswa kwamandla rhoqo nangokubonakalayo ngabantu abamanyeneyo. Ixesha "lomvoti ocela uncedo" kufuneka liphele. Kufuneka kuqale ixesha lokuba abemi bathathe uxanduva nentshukumo; uMgaqo-siseko yipropati yabantu. Kufuneka ubonakalise imihla ngemihla ukuba wenziwe ngabantu, ngabantu, kwaye wenzelwe abantu.
03/11
UKUVUSELELWA KWE-AGENCY, UKUSUKA KWABENZA IZICELO UKUYA KUBAYILI
Wonke umntu uyabona ukuba 'ukungasebenzi kakuhle koRhulumente' akubangelwa kukunqongophala kwezibonelelo, kodwa bubutshabalalisi obucwangcisiweyo bokucinezela intando yabantu. Sekudlule ixesha elide kakhulu sifundiswa ukuba sibe ngabantu abahlala becela-cela, siguqe phambi 'kwesibingelelo' soomasipala namasebe karhulumente angaphumeleliyo, sicela amalungelo sele engawethu
Ngoko ke, kufuneka simisele i-Batho Pele Convention (BPC), njengendlela yokubuyisela ukuzimela kunye namandla okuzenzela izigqibo njengabemi. Lutshintsho olusuka 'kwabo balindileyo' ukuya 'kwabo bathatha amanyathelo'. Olu lubizo lwe-'Siyazenzela', hayi njengentetho nje yokuphelelwa lithemba, kodwa njengesenzo soguqulelo kunye nendlela yokuphila. 'Ingxaki yokwenyani' kukuba silibele ukuba singumthombo wayo yonke ixabiso. Kufuneka siyeke ukuba 'ngabathengi' benkqubo yolawulo engasebenziyo, size sizimisele ukuba ngabayili bendlela yokuphila kwethu. Ngoko ke, i-Batho Pele Convention kufuneka ibe 'kukuhamba kwethu siphuma' entlango yokuxhomekeka kwabanye
04/11
IZIBOPHO ZOKULWELA INKULULEKO EZIXHASWA NGEZIMALI
Ishishini lezenzo zokulwela amalungelo (activism) kufuneka ligxekwe. Uninzi lweli candelo luxhomekeke kubaxhasi bangaphandle okanye kwizibonelelo zikarhulumente, nto leyo etshintsha ilizwi lalo elinobunkokeli bokugxeka nokwalatha indlela ukuze lihambelane nemeko ekhoyo. Ekugqibeleni, nokuba kungenxa yesicwangciso esithile okanye ukungazi, eli shishini lizama ukudala ubume belizwe obungenangxaki, lithatha indawo yombono wembali welizwe eliqhubela phambili nelihlangabezana neemfuno zabantu
Ngapha koko, igama elithi "Inkululeko Exhaswa Ngezimali Zangaphandle" (Funded Freedom) lizichasile ngokwalo. Umbutho ongaziphiliyo ngeziqhamo zomhlaba wawo awunakuyilwela ilizwe lawo. Kufuneka sibuyele kwimeko yokuzimela ngokwezibonelelo, umbutho oxhaswa ngamalungu awo, othi "Batho Pele" (Abantu Kuqala), ozimeleyo nongaphenduliyo kwanto ngaphandle kweemfuno zabantu awakhonzayo. Ukuba asiyixhasi ngezimali inkululeko yethu, siba siqeshisa nje ngamakhonkco ethu.
05/11
UKUPHELA KWESIMO SENGQONDO SOKUJOLISA KUPHELA KWINKQUBELA-PHAMBILI YOMSEBENZI KUNYE NOKUVELA KWABAKHUSELI ABAKHATHALELA ULUNTU.
Simele siyigwebe loo ngqungquthela yezopolitiko yabo bazibiza ngokuba ziingcali kwezopolitiko, iqela ‘leenkokeli ezingcali’ ezijonga ukubandezeleka kwabantu njengendlela nje yokuzityebisa. Inkcubeko yezopolitiko yangoku ifana nenkqubo yamandulo yobukhosi obucinezelayo (feudalism), apho ukunyaniseka kwiQela kuvuzwa khona, ngelixa izikhalo zoluntu zingahoywa. Simele simisele inkqubo yokukhonza okuluncedo eluntwini jikelele, apho igunya lisuka kumgaqo we-*Batho Pele* (ukubeka abantu phambili), kungekhona ngokuthenga ‘inkxaso’ yeqela.
Simele siyalele loo politiki yezisa uncedo ngamaxesha athile nje, eyenzelwe ukuxhaphaza abavoti nokulahlekisa uluntu ngokwenza ukuba lukholelwe ukuba izazopolitiki ziyayikhathalela intlungu yalo. Uncedo olukhuthaza ukuxhomekeka kwabanye lufana nokwenziwa amakhoboka.
Kufuneka sibhengeze ukuphela kwengcinga yokuba kukho umntu omnye onguMsindisi (i-Messiah Complex). Asiyidingi imisindisi enempembelelo enkulu okanye iinkokeli ezinamandla agqithisileyo ukuze zisikhokelele ekukhanyeni; kufuneka sivelise abakhathaleli boluntu abazimisele ukusebenzela uluntu lwabo, abanxulumene ngokunzulu nomhlaba abawukhonzayo. Ubunkokeli asingomsebenzi nje wokuziphilisa; bubunkokeli obusekelwe ekuzincameleni nasekukhathaleleni abanye. Ixesha "lenkokeli enkulu" elawula yodwa lidlulile; ngoku kufike ixesha loluntu olucwangcisiweyo nolukwaziyo ukuzimela.
06/11
UKUNGAHOYWA KUNYE NOBUME BOKUNGABONAKALI
Wonke umntu angangqina ngokuMalahlwa okukhulu. Urhulumente uwushiyile umsebenzi wakhe, eshiya uluntu lwethu lusesichengeni se-"Shadow State", amaqela olwaphulo-mthetho acwangcisiweyo, amaqela ahlomileyo (gangs) kunye nemibutho yolwaphulo-mthetho enonxibelelwano olunamandla kumazwe ngamazwe. Urhulumente ongakwaziyo ukunika ithemba okanye akhusele ababuthathaka kwizigebenga zezopolitiko ezifana neentsholongwane, amaqela olwaphulo-mthetho kunye nemibutho yolwaphulo-mthetho, ulahlekelwe lilungelo lokuziphatha lokulawula.
Iprojekthi nganye eyenzelwe ukuqhubela phambili ilizwe eliphuhlisayo ikrazulwa liqela elingenantliziyo labantu abakhohlisayo abakwizikhundla zeebhunga, izindlu zomthetho kunye neerhuluneli, ezifakwe izigebenga ezicwangcisiweyo. Ngelixa iqela looshaki abangoongxowankulu lithengisa iipropathi zikarhulumente bezama ukufumana inzuzo engapheliyo ngenxa yenzuzo.
Isidima esasiqaqambisa ukuzincama okungenabugovu kwezizukulwana ezininzi zamagorha enkululeko siye sangcoliswa. Ukusetyenziswa kwezopolitiko njengendlela yokuzityebisa kunye nemigudu yobukrelekrele obungekho mgangathweni yokutsala uluntu ngemiyalezo ethandwayo kodwa engenamsebenzi, kuye kwahlula-hlula uluntu, kwaluphuca amandla okuthatha amanyathelo abalulekileyo omanyano ukuze luphile kule meko yokulahlwa okukhulu. I-Batho Pele Convention iya kuba ngumthi ophantsi kwawo kuya kwakhiwa uthungelwano loluntu oluzimeleyo, oluya kuphinda lwakhe amandla amakhulu omanyano ngaphandle kokubotshelelwa kwiimfuno zamaqela ezopolitiko kuphela, ze ngaloo ndlela luphinde lulawule urhulumente egameni labantu.
07/11
UMATSHINI OFANELEKILEYO UBUYISELA ILUNGELO LOBOMI
Simele sibhengeze ukuba xa urhulumente eshiya urhulumente, igunya lakhe libuyela ebantwini. Simele sakhe iParallel Machine of Service, kungekhona njengento ethatha indawo yakhe, kodwa ukuze sisinde size sibambe abanamandla benoxanduva. Naphi na apho uluntu lulungisa khona isikolo salo, ikliniki, indlela, lufumana amanzi alo, okanye lwakha igridi yalo yelanga, lusebenzisa i-Direct Agency. Simele sakhe imibutho yethu yeenjineli kunye neengcali, kunye neesangqa zethu zokhuseleko. Simele sibonise ukuba umgangatho kunye nesidima kunokwenzeka ngaphandle kwemvume yeziko elinobuqhophololo. Oku akusilo ubizo lokuzahlula, kodwa kukusebenza kwe-Collective Direct Agency. Umatshini esiwakhayo namhlanje uya kuba yithambo loluntu olutsha esiza kuhlala kulo ngomso.
Oku akusisizathu sokubhiyozelwa ngabo bonke abo baphanga izixhobo zikarhulumente kwaye bakhubaze amaziko karhulumente. Simele silandele yonke into ngokusebenzisa amalungu abantu eeyunithi zomthetho kunye nezophando, kuquka nokutshutshiswa kwabucala. Simele sibuyisele zonke izixhobo ezibiweyo kwabo benza amaziko abantu abole, size sizise bonke abashiye iiprojekthi zikarhulumente ezingagqitywanga ebulungiseni. Oku ke ngoko kukubuyisela urhulumente ngaphandle koxolo ebantwini
Ngoko ke, iNgqungquthela yeBatho Pele kufuneka ibe likhaya le-Alumni League of Public Schools ukuze sakhe iziseko zophuhliso, inkcubeko kunye nesidima sengqondo kwimfundo yolutsha. Ngemisebenzi esekelwe kuluntu, kufuneka sibhengeze imfazwe kuzo zonke iimbobo ezikwiindlela zethu, izibane zesitalato ezaphukileyo, imisele yamanzi, iinkqubo zempilo, kunye nazo zonke ezo ntaba zenkunkuma ezifunxa okusingqongileyo kwethu, vumela ukuzithanda, ukuzingca kunye nokwaneliseka kulawule. Ngaphezu kwako konke, kufuneka sibuyisele izitalato zethu kwizigebenga, iinkosi zeziyobisi, amaqela emigulukudu kunye nabaphangi. Le Parallel Machine of Service iya kuba lukhuselo lokugqibela lomgaqo-siseko wethu.
08/11
UXINZELELO LWEZOQOQOSHO KUNYE NOLUVO OLUNGEYONYANI NGOBUHLWEMPU
Simele sigxeke ingcinezelo yezoqoqosho ethintela uninzi ekuvuneni iziqhamo zomhlaba walo. Uqoqosho lwethu lumatshini wokukhutshelwa ngaphandle, olukhuselwe "ngababingeleli abakhulu" bezemali abashumayela ibali elingeyonyani lokunqongophala elenzelwe ukugcina amahlwempu kwimeko yokucinezelwa ngonaphakade. Ukungaqeshwa kolutsha kube lulwaphulo-mthetho oluchasene noluntu; ukushiya izigidi zingasebenzi akusiyo nje i-statistics, kukubulala ngokucwangcisiweyo umphefumlo wesizwe. Kukudala ngabom udidi oluphantsi oluhlala luhleli oluza kunyamalala luthule.
Uqoqosho lwethu aluqhekekanga; lusebenza kanye njengoko lucwangcisiwe, njengenjini yokungabandakanywa kunye nokuhlaziswa ngokobuhlanga. Ukuba "iinkosi zoqoqosho" azinakubonelela ngesihlalo etafileni kuye wonke umntu, ngoko abantu banelungelo, kunye nomsebenzi, wokubumba ngokutsha ulungelelwaniso lwezinto. Asimele sihlale singamabanjwa emarikeni exabisa amatyala ngaphezu kobomi bomntu. Simele sibuyisele ilungelo lethu lokuvelisa, lokuba neempahla, kunye nokuphumelela. Ke ngoko, iNgqungquthela yeBatho Pele kufuneka isebenze njengekhaya leenethiwekhi ezizimeleyo zeeNdawo zokuThengisa kunye neeMveliso ukuze kupheliswe ubuhlwempu, kudalwe imisebenzi, kuqhutywe imveliso, kwaye kuqinisekiswe inkululeko yethu yezoqoqosho.
09/11
INDIBANO YEBATHO PELE-UBUKUMKANI OBUHLAZIYIWEYO
I-Batho Pele Convention ayilulo uhlobo lweqela leengxoxo, kodwa sisixhobo esinamandla sabantu abaqhelekileyo, abo bahlala bengakhathalelwanga nabaphantsi kwengcinezelo. Kwiinkokeli ezisilelayo kufuneka sithi: "Silapha; asinako ukwenza nto yimbi." Lixesha lokuba sithembele kumandla ethu. Lo ngumzuzu apho 'iiNkqubo ezizimeleyo' zoluntu oluninzi zidibana zibe sisixhobo esinye esinamandla esingenakuthintelwa sokuhlaziya ilizwe. Asidibani ukuze 'sinike iingcebiso' kubalawuli bakudala, kodwa ukuze sibathathe indawo.
Amabhunga oMasipala, iiNdlu zoWiso-mthetho, iPalamente kunye neenkokeli zazo zangoku ziye zajika zaba 'yiNgcwaba leeNtetho ezingafezekiswayo' apho iminqweno yabantu ifela khona. Ngoko ke, kufuneka simisele iQonga elitsha leSizwe, elingakhiwanga phezu kwesiseko esingazinzanga sokunyaniseka kumaqela ezopolitiko, kodwa phezu kwelitye eliqinileyo laMandla aSekuhlaleni. I-Batho Pele Convention kufuneka ibe ngumanyano lweengcali nemibutho yabasebenzi, umanyano lwabo bokwenene abakhoyo ukwakha, ukufundisa, ukukhusela nokunyanga. Kufuneka ibe bubungqina bokuba uMzantsi Afrika asinguye urhulumente wawo; uMzantsi Afrika ngabantu bawo abamanyeneyo nabanombutho. Amaphupha aqulathwe kumgaqo-siseko wethu aya kuzaliseka ngokusebenzisa izakhiwo ezihlaziyiweyo zamandla abantu; kuba abantu ngabo abona banegunya lokwenene lokulawula.
10/11
SIYAZENZELA THINA, UKUKHANYA OKUQINISEKISIWEYO
Lo mawube ngumyalezo wethu obalulekileyo kwimbali. Ixesha lokulinda liphelile; iinkqubo zakudala ziyawa phantsi kobunzima bokubola kwazo, eli lixesha lobumnyama obukhulu (ubusuku obunzulu) boburhulumente. Akufanelanga soyike obu bumnyama, kuba ngathi abakhanyisa umlilo wento entsha. Kufuneka sibhengeze umgaqo wokuthi 'Siyazenzela'; kungekhona njengokhetho nje, kodwa njengento emiselweyo (ikamva lethu). Ukuzenzela izinto ngokwethu kuthetha ukubuyisela ubuntu bethu kwisimo sokuxhomekeka kwiqela elincinci labantu abazizityebi nabanamandla (i-elites) ababesiphatha njengamanani nje, abaceli-mali, abavoti, kunye namaxhoba. Asisengabo abantu abalinde ukulinda, njengemeko engapheliyo yobomi bethu. Kufuneka sibe ngumbutho wabantu abakwaziyo ukwenza izinto nabazimeleyo. Akufanelanga sicele mvume yokusinda, yokuphumelela, okanye yokukhokela.
Kwingcali nganye yezobuchwepheshe, kumama ngamnye, kwisisebenzi ngasinye, nakulutsha ngalunye; ngoku lixesha lokuyeka ukuxhomekeka kwabanye. Thatha izakhono zakho, izixhobo zakho, kunye nethemba lakho, uze nazo kwiNtlanganiso yokuThatha iNyathelo (Convention of Agency). Ihlabathi lakudala lakhiwe phezu kokuthobela kwethu nokulinda kwethu; ihlabathi elitsha liya kwakhiwa phezu kokuthatha inyathelo ngokubambisana kwabemi kunye nokuzimela. 'Isivumelwano seNtlalo' (Social Contract) sifile, masiphile ngonaphakade 'Isivumelwano saBantu'.
11/11
ISIFUNGO SOQHELISELO
Njengesizwe, sifike kwindawo ebalulekileyo yokwenza isigqibo phakathi kobunzulu bobubi obukhulu kunye nokuqala kwexesha elitsha lentlalo-ntle nobulungisa. Eli lixesha lokugqibela! Nokuba singena nzulu kwimeko embi kakhulu ebonakaliswa ziindawo ezilawulwa ngamandla angaphandle, imeko yokulwela ukusinda kwindlala, ulawulo olungqongqo nolukhohlakeleyo, ulawulo lwabantu abangafanelekanga, okanye ulawulo lwabaphangi, zonke ezi zinto zisekelwe kwingcinezelo yobukholoniyali, okanye siphakame sifezekise "iphupha lenkululeko" looyisemkhulu bethu, elisekelwe kwiNgqixabano, uBuntu, ukuZixhasa, iNxaxheba yoMmi, kunye noManyano lwe-Afrika (Pan-Africanism).
Sekudala siyichaza imeko yethu enzima, ukusuka kwiinkqubo zosasazo ukuya kwii-podcast, ukusuka kumaqela eengcali ukuya kwiiforam zeengxoxo, kodwa ngoku eyona nto ibalulekileyo kukuyitshintsha le meko; ngokwakha umthombo wamanzi ngamnye, igumbi lokufundela ngalinye, kunye neziko lemveliso ngalinye. Asisayi kuphinda sithethe nje ngemibono! Ixesha leSENZO lifikile, yonke into kufuneka yenzeke apha nangoku!
Ngomoya wokungazicingeli, ukungoyiki, kunye nokunyaniseka, kufuneka sikhusele ilifa looyisemkhulu bethu kwaye singavumi ukuba kuphele impumelelo enkulu kangaka yoluntu, inkqubo yethu yedemokhrasi esekelwe kumgaqo-siseko! Ezi nyaniso zibekwe obala kwilizwe elijongene nobunzima bokusebenza kakuhle. Masingarhoxi. Masingancami. Ixesha lesizukulwana esithi "Siyazenzela" lifikile! AMAGQALA ENKULULEKO! Kubo bonke abantu baseMzantsi Afrika, masithathe le miyalezo siyise emakhayeni ethu, ezitalatweni, ezindaweni zethu zomsebenzi, nakwiindawo zethu zonqulo. Masithethisane, siququzelele, kwaye sakhe intshukumo yeli xesha lethu, Batho Pele: Ukubeka Abantu Phambili nokuQhubela Phambili!